1 2

Í samræmi við meginreglur Bahá'u'lláh hafa samfélög bahá'ía komið sér upp sérstöku stjórnkerfi lýðræðislega kjörinna ráða sem bjóða byrginn viðteknum hugmyndum um eðlislægar takmarkanir lýðræðis. Ef lýsa á 20. öldinni í stuttu máli, þá hefur hún verið samfelld, tilraun til heimsstjórnunar. Til grundvallar kraftmestu hreyfingunum, deilunum og stofnununum á síðustu 90 árum hefur legið ein aðalspurning: Hvernig á mannkynið að stjórna sjálfu sér?

Í aldarbyrjun hafði konunglegu einveldi verið hafnað, í heimsstyrjöldinni fyrri eyddust stofnanir sem því tilheyrðu. Síðari heimsstyrjöldin afgreiddi fasisma og leiddi til loka nýlenduveldisins. Nú hefur metnaðarfyllsta tilraunin, kommúnisminn, verið kveðin í kútinn. Aðeins lýðræði er eftir. En hvers konar lýðræði?

Þótt lýðræði sé tvímælalaust betra en önnur stjórnarform, sem reynd hafa verið er það, eins og það er framkvæmt nú á dögum, á miklum umbrotatímamótum. Á Vesturlöndum hefur margt gengið vel, en fjölflokkakerfið sýnir eigi að síður æ betur takmarkanir sínar. Í mörgum löndum hefur spilling, skítkast, neikvæð barátta, atkvæðaprang og óákveðni leitt til þvílíks áhugaleysis kjósenda, að það ógnar öllu kerfinu.

Í austurhluta heimsins er nýjum lýðræðistilburðum ógnað af mjög margs konar öflum, þar með talið reynsluleysi, aldagamalli þjóðernisspennu og ólíkum væntingum í menningarlegu tilliti. Vaxandi fjöldi fólks nú á dögum veltir því fyrir sér, hvort í raun sé nokkur leið til stjórnunar.

Inn í þessa umræðu kemur annar og sérstakur valkostur sem heimssamfélag bahá'ía hefur lagt til. Í samræmi við meginlínur stjórnkerfisins sem Bahá'u'lláh lagði grunn að stjórnar samfélagið málefnum sínum gegnum ráð sem kjörin eru í óvenju lýðræðislegum kosningum, sem storka almennt viðteknum hugmyndum um lýðræði og hvernig á að koma á raunverulegu réttlæti. Kerfið sameinar bestu þætti grasrótarlýðræðis en um leið felur það í sér möguleikann að spanna allan heiminn. Það hvetur til vals flekklausra leiðtoga og hefur innbyggt öryggi gegn spillingu.

Grundvallarreglur þess mynda einstætt jafnvægi milli einstaklingsfrelsis og velferðar samfélagsins. Enda þótt margir þættir þess séu þeir sömu og í framkvæmd lýðræðislegra kosninga og stjórnunar, þá myndar bahá'í kerfið skarpa andstæðu, ef það er skoðað í heild. Kosningafyrirkomulagið útilokar til dæmis hvers konar flokkadrætti, framboð og baráttu. Samtímis býður það hverjum kjósanda upp á mestan hugsanlegan fjölda frambjóðenda.

Ákvarðanir eru teknar með sérstæðum hætti. Aðferðin byggist á því að leiða hjá andstöðu en reyna að ná fram samhljóma samstöðu ráðsins sem samræmi hinar ýmsu skoðanir fremur en ýta undir ágreining.

Stjórnskipulagið

Sú skoðun að stjórnkerfi trúarinnar sé guðlegt í eðli sínu er jafn mikilvægur þáttur í átrúnaði bahá'ía og þær andlegu og félagslegu kenningar sem Bahá'u'lláh boðaði. Bahá'íar tala um stjórnkerfi trúarinnar. Litið er á það sem kerfi til að leiða til lykta mál bahá'í trúarinnar sjálfrar en auk þess sem ákjósanlegt fyrirkomulag sem auðveldlega megi nýta í öðrum stjórnstofnunum.

Kerfið, sem grundvallast á almennum reglum um kosningar og ákvarðanir, byggir á hópi lýðræðislega kjörinna ráða sem starfa á svæðisbundnum, þjóðlegum og alþjóðlegum vettvangi. Þetta stjórnarlag flytur ákvörðunarvald niður á lægsta mögulegt stig og skapar þar með einstök skilyrði fyrir grasrótarlýðræði. Þar sem það einkennist samtímis af samhæfingu og valdi, opnar það möguleika á samvinnu um allan heiminn.

Svæðisráðið

Undirstaða bahá'í stjórnkerfisins eru svæðisráðin, sem eru kosin árlega í öllum samfélögum, þar sem eru níu eða fleiri fullorðnir átrúendur. Það er rétt, að lýsa starfi svæðisráðsins nokkuð ýtarlega, þar sem í því endurspeglast starfið á þjóðlegum og alþjóðlegum vettavangi.

Starfssvið andlegu svæðisráðanna markast af þeim sveitarstjórnarsvæðum sem gilda í landinu. Þannig eru þeir bahá'íar sem búa innan slíkrar stjórnsýslueiningar hvort sem það er þorp, bær, borg, hreppur eða sveit taldir vera innan lögsagnar þess andlega svæðisráðs sem þar er stofnað þegar fjöldi átrúenda hefur náð tölunni níu.

Andlegu svæðisráðin eru kosin árlega með leynilegri atkvæðagreiðslu. Í apríl kjósa fullorðnir bahá'íar í hverju sveitarfélagi sér svæðisráð á kjörfundi. Þeir sem ekki geta mætt, eru hvattir til að senda atkvæði sitt. Kjörfundur hefst á bænum og hugleiðslu. Að því loknu ritar hver um sig á kjörseðil nöfn þeirra níu átrúenda sem hann telur hæfasta til að fara með stjórn samfélagsins.

Þeir eiginleikar, sem slíkir einstaklingar ættu að vera gæddir, eru skýrt skráðir í ritningum bahá'ía. Leitast er við að velja átrúendur sem „best fá sameinað nauðsynlega eiginleika óvéfengjanlegrar hollustu, óeigingjarns trúnaðar, vel þjálfaðs huga, viðurkenndra hæfileika og þjálfaðrar reynslu.“

Það sem menn undrast ef til vill mest í þessu fyrirkomulagi er að það eru engir fyrirfram gerðir atkvæðaseðlar og ekkert tilnefningakerfi. Þess í stað er sérhver fullorðinn bahá'íi á svæðinu kjörgengur í andlega svæðisráðið. Þeir sem kosnir eru þurfa ekki að fá meirihluta atkvæða, þeir níu sem hljóta flest atkvæði, eru kjörnir. Þar sem sérhver í samfélaginu er, kjörgengur, hafa kjósendur tækifæri til kjósa samkvæmt samvisku sinni, algjörlega frjálst. Af þessu leiðir að þeir sem kunnir eru að þroska, reynslu og auðmýkt, eru líklegastir til þess að hljóta kosningu - fremur en þeir sem kynnu að vera svo framir og sjálfselskir, að þeir myndu bjóða sig fram.

Þó að þetta kerfi sé ögrun gagnvart því sem gerist í venjulegum stjórnmálum, þá vekur undrun hversu dugandi það er í framkvæmd. Öll áhersla kosningakerfisins byggir á því að fá til starfa forystumenn sem eru óeigingjarnir, búnir visku og vitsmunalegri getu.

Nú á dögum fjalla annast svæðisráðin hin ólíkustu verkefni - verkefni sem snerta kjarna samfélagslífsins. Meðal þessa er menntun barna, fórnfús þjónusta, námskeiðshald, hópumræður, helgidagahald, hjónavígslur, fara með skilnaðarmál og sjá um útfarir. Mörg svæðisráð víða um heim annast smærri þróunarverkefni á sviði menntunar, efnahags og umhverfismála.

Andlegu svæðisráðin sjá líka um nítjándagahátíðina, sem eins og fyrr sagði, er hornsteinn samfélagsstarfsins (sjá bls.12). Þótt ráðið sé endanlegur úrskurðaraðili um ákvarðanir í samfélaginu, þá er nítjándagahátíðin mikilvægur þáttur í stjórnun með þáttöku grasrótarinnar.